Zwolnienie w podatku od spadków i darowizn w gronie najbliższej rodziny funkcjonuje w polskim systemie podatkowym już niemal 20 lat. Podstawowym warunkiem, od którego uzależnione jest jego uzyskanie jest zgłoszenie właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego faktu otrzymania darowizny, bądź odziedziczenia spadku w terminie 6 miesięcy.
Uchybienie temu terminowi dotychczas wiązało się z koniecznością zapłacenia podatku na zasadach dla I grupy podatkowej. Termin ten traktowany był, jak termin zawity, którego nie można przywrócić, zawiesić ani przerwać. Powodowało to wiele negatywnych konsekwencji dla podatników, którzy często nieświadomie przekraczali go nie zgłaszając faktu nabycia darowizny lub spadku. Problem ten w końcu doczekał się ustawowego rozwiązania poprzez wprowadzenie do ustawy o podatku od spadków i darowizn przepisów art. 4c.
Zgodnie z nową regulacją, terminy na zgłoszenie organowi podatkowemu nabycia mienia m.in. w drodze darowizny, dziedziczenia, zapisu, zachowku, polecenia darczyńcy, a nawet nabycia przedsiębiorstwa w drodze zapisu windykacyjnego będą mogły zostać przywrócone na wniosek podatnika. Warunki przywrócenia ww. terminu są następujące:
- podanie o przywrócenie terminu zostanie wniesione w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny, przez którą doszło do uchybienia terminu,
- wraz ze ww. podaniem złożone zostanie stosowne zawiadomienie o nabyciu mienia, które to nie zostało złożone uprzednio w ustawowym terminie,
- w podaniu zostanie uprawdopodobnione, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podatnika.
- Istotne jest również, że na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu wydawane przez naczelnika urzędu skarbowego przysługiwać będzie zażalenie do dyrektora izby administracji skarbowej, a na postanowienie wydane przez organ II instancji podatnik będzie mógł wnieść skargę do sądu administracyjnego. Jeżeli to sąd administracyjny dojdzie do wniosku, że należało termin przywrócić, organ podatkowy zobligowany będzie do uchylenia wydanej uprzednio decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn oraz umorzenia postępowania w tym zakresie|
Z niewątpliwych dobrodziejstw przedmiotowej zmiany będą mogły skorzystać dwie grupy podatników. Pierwszą stanowią osoby, które otrzymały darowiznę albo odziedziczyły spadek od dnia wejścia ww. zmiany w życie, tj. od dnia 07 stycznia 2026 roku. Drugą zaś takie osoby, które co prawda nabyły mienie przed tą datą ale w dniu wejścia zmiany w życie nie upłynął dla nich jeszcze 6-miesięczny termin do zgłoszenia faktu nabycia mienia organowi podatkowemu. Pozostałe osoby, czyli takie, które otrzymały spadek albo darowiznę przed 07 stycznia 2026 roku i dodatkowo termin na ich zgłoszenie naczelnikowi urzędu skarbowego już upłynął, nie będą mogły skorzystać z przepisów art. 4c ustawy.
Opisywana zmiana jest bardzo korzystna dla podatników i należy ocenić ją pozytywnie. Pamiętać wszakże trzeba, iż przywrócenie terminu nie jest instytucją działającą automatycznie. Osoba zamierzająca z niej skorzystać będzie musiała nie tylko złożyć ww. wniosek, ale także uprawdopodobnić, że nie ponosi winy w przekroczeniu terminu. Ustawodawca nie precyzuje, jakie okoliczności należy uprawdopodobnić. Bez wątpienia w grę wchodzić będą takie przypadki, jak długotrwała choroba, pobyt w szpitalu, długotrwały wyjazd zagranicę, itp. Brak ustawowego katalogu umożliwia jednakże powoływanie się również i na inne przypadki i zdarzenia, o ile nie były zawinione przez podatnika.
Autor: Piotr Zwoliński – Współzałożyciel i Dyrektor Zarządzający Pepper House, inwestor, z rynkiem nieruchomości związany od 2008 r.
